Σκανδάλων συνέχεια...
Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο της Ελευθεροτυπίας, συνέχεια της Καταγγελίας της ΠΟΕ-ΟΤΑ κατά του ΕΣΔΚΝΑ. Το αδιέξοδο στη διαχείριση των απορριμμάτων στην Αττική έχει συγκεκριμένο προορισμό και στόχο...

Οσμή σκανδάλου από τα σκουπίδια
Του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΜΠΟΥΓΑΝΗ

Φαινομενικά, η δημοπράτηση ενός εργοστασίου βιοξήρανσης αποτελεί κομμάτι της υλοποίησης του πολυσυζητημένου περιφερειακού σχεδιασμού για τα σκουπίδια της Αττικής.

Ωστόσο η συγκεκριμένη ενέργεια του Ενιαίου Σύνδεσμου Δήμων και Κοινοτήτων Νομού Αττικής (ΕΣΔΚΝΑ) αποκαλύπτει γιατί οι κάτοικοι του Λεκανοπεδίου τις επόμενες δεκαετίες θα πληρώνουν πανάκριβα την διαχείριση των απορριμμάτων τους την οποία θα έχει αναλάβει ο Γ. Μπόμπολας, ή ο «εθνικός εργολάβος» όπως τον χαρακτηρίζει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων των δήμων (ΠΟΕ-ΟΤΑ).

Το σημείο-κλειδί της υπόθεσης είναι η χωροθέτηση του επίμαχου εργοστασίου μέσα στον ΧΥΤΑ Φυλής με αποτέλεσμα να χαθεί μεγάλη χωρητικότητα. Το συγκεκριμένο οικόπεδο έχει παραχωρηθεί για ειδικό σκοπό (δημιουργία χώρου υγειονομικής ταφής) και όχι για οποιαδήποτε χρήση.

Επιπλέον, στον συγκεκριμένο χώρο που έχει επιλεγεί μπορεί να εφαρμοστεί μοναχά η μέθοδος της βιοξήρανσης, καθώς η επιφάνειά του δεν επαρκεί για την κατασκευή μονάδας με οποιαδήποτε άλλη τεχνολογία.

Αυτό βέβαια, σύμφωνα με την ΠΟΕ-ΟΤΑ, σημαίνει πως στον διαγωνισμό θα συμμετέχουν μόνο δύο υποψήφιοι. Η μία επιχείρηση είναι η «Ηλέκτωρ», η οποία ανήκει στον Γ. Μπόμπολα. Η άλλη ονομάζεται «Μεσόγειος», έχει αναλάβει την κατασκευή παρόμοιου εργοστασίου στην Κρήτη και έχει αναθέσει υπεργολαβικά στην «Ηλέκτωρ» ένα άλλο έργο, το «ενδιάμεσο κύτταρο» της Φυλής.

Τέσσερα εργοστάσια

«Είναι ξεκάθαρο σε όλους ότι πρόκειται για "φωτογραφικό διαγωνισμό" με πρωτοβουλία και παραγόντων της κυβέρνησης και το όλο θέμα πρόκειται να κλείσει πριν την εφαρμογή του νόμου για τον Καλλικράτη και την αιρετή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση», επισήμανε η ΠΟΕ-ΟΤΑ στον υπουργό Εσωτερικών Γ. Ραγκούση τον περασμένο Ιούνη. Είχε προηγηθεί σύσκεψη στην οποία συζητήθηκε σχέδιο προγραμματικής σύμβασης μεταξύ Περιφέρειας Αττικής και του ΕΣΔΚΝΑ για την κατασκευή τεσσάρων εργοστασίων επεξεργασίας σκουπιδιών με κόστος περίπου 540 εκατ. ευρώ. Η εκμετάλλευση της λειτουργίας τους θα γίνεται από ιδιώτη για 25 χρόνια (με κόστος τρία δισ. ευρώ).

Το κυριότερο όμως είναι ότι προωθήθηκε η δημοπράτηση όλων των εργοστασίων ως ένα έργο, παρ' ότι θα βρίσκονται σε διαφορετικές τοποθεσίες. Επιλογή που αποτρέπει τη συμμετοχή και άλλων υποψήφιων αναδόχων μικρότερου οικονομικού βεληνεκούς στους διαγωνισμούς που αφορούν τα υπόλοιπα τρία εργοστάσια.

Ωστόσο, το μεγάλο «αγκάθι» της ιστορίας δεν ήταν άλλο από το πού θα γίνει η χωροθέτηση της τέταρτης μονάδας. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε μέσα στον ΧΥΤΑ Φυλής, όμως η εκτελεστική επιτροπή του ΕΣΔΚΝΑ αποφάσισε να προτείνει άλλο χώρο έπειτα από εισήγηση της διεύθυνσης Συντονισμού Προγραμματισμού και Ανάπτυξης του συνδέσμου (ΣΠΑ).

Ενα μήνα μετά όλα έγιναν διαφορετικά. Εκεί που ο πρόεδρος του ΕΣΔΚΝΑ, Ν. Χιωτάκης, επιχειρηματολογούσε υπέρ της νέας πρότασης, ξαφνικά άλλαξε γνώμη. Ισχυρίστηκε «προφανή παρανόηση» στη λήψη της προηγούμενης απόφασης και προώθησε την ανάκλησή της και την έγκριση περιβαλλοντικής μελέτης για το εργοστάσιο μέσα στο ΧΥΤΑ.

«Η διοίκηση του ΕΣΔΚΝΑ αντί του δημόσιου διαλόγου και της σύγκλησης διοικητικού συμβουλίου επιλέγει τις έκτακτες εντός 2ωρου "συγκλήσεις" ενός μονοπαραταξιακού οργάνου όπως είναι η εκτελεστική επιτροπή που συνεδριάζει μόνο με τέσσερα παρόντα μέλη της», καταγγέλλει η ΠΟΕ-ΟΤΑ.

Προσθέτει μάλιστα ότι ο κ. Χιωτάκης αγνόησε την εισήγηση του αρμόδιου διευθυντή για τη χωροθέτηση του εργοστασίου. Σε αυτήν επισημαίνεται πως «ο Δήμος Φυλής έχει παραχωρήσει το οικόπεδο για την κατασκευή χώρου υγειονομικής ταφής απορριμμάτων. Εργο το οποίο εκτελείται αυτό το διάστημα». Αποτέλεσμα; «θα ωφεληθεί ο ανάδοχος της κατασκευής του εργοστασίου, καθώς θα του παραδοθεί έτοιμο το οικόπεδο που διαμορφώθηκε για άλλη χρήση με δαπάνη του ελληνικού Δημοσίου».

Από την πλευρά του ο Ν. Χιωτάκης λέει ότι «η χωροθέτηση δεν γίνεται από τον ΕΣΔΚΝΑ και από το 2003 υπάρχει σχετικός νόμος που το προβλέπει. Επίσης, η αρχική μελέτη ουδέποτε άλλαξε ως προς τη χωροθέτηση του εργοστασίου. Προφανώς όσοι τα καταγγέλλουν δεν έχουν καλή ενημέρωση. Στόχος τους είναι να χαθεί πολύτιμος χρόνος και να απενταχθεί η μονάδα από το Ταμείο Συνοχής ώστε να μη βρεθούν τελικά τα απαραίτητα χρήματα».

Παιχνίδια εκατομμυρίων

Τα λεφτά που «παίζονται» είναι πάρα πολλά, αφού κάθε χρόνο οι κάτοικοι της Αττικής παράγουν περίπου 1.700.000 τόνους σκουπίδια. Η Ηρώ Ζερβάκη, αυτοδιοικητικό στέλεχος και μέλος των δ.σ. των ΕΣΔΚΝΑ και ΤΕΔΚΝΑ, μας εξηγεί ότι «η ανάθεση της λειτουργίας των εργοστασίων σε ιδιώτες οδηγεί σε μονοπωλιακές εκμεταλλεύσεις και αυθαίρετες αυξήσεις του κόστους της διαχείρισης των απορριμμάτων. Εκτός του κόστους κατασκευής που είναι περίπου μισό δισεκατομμύριο ευρώ, θα υπάρχει η μόνιμη επιβάρυνση ανά τόνο απορριμμάτων, η οποία εκτιμάται ότι θα ανέλθει τελικώς στο ποσό των 147 ευρώ ανά τόνο».

Είναι ενδεικτικό ότι ενώ μέχρι σήμερα το κόστος διαχείρισης ενός τόνου σκουπιδιών κυμαινόταν στα 42 ευρώ, σε πρόσφατο διαγωνισμό για τη λειτουργία του υφιστάμενου εργοστασίου μηχανικής ανακύκλωσης (που επί χρόνια υπολειτουργεί) εκτοξεύτηκε στα 89 ευρώ. Ο ανάδοχος είναι η κοινοπραξία «Ηλέκτωρ-Envitec».

Πέρα όμως από το οικονομικό σκέλος της υπόθεσης υπάρχει και το οικολογικό. Η επιλογή της βιολογικής ξήρανσης από την απερχόμενη ηγεσία του ΕΣΔΚΝΑ δέχεται έντονες επικρίσεις από τις μη κυβερνητικές οργανώσεις. Ο διευθυντής του ελληνικού τμήματος της Greenpeace Ν. Χαραλαμπίδης υπογραμμίζει πως «μεσούσης της οικονομικής κρίσης η επιλογή για τη διαχείριση των απορριμμάτων της Αττικής πανάκριβων και επικίνδυνων μεθόδων τη στιγμή που υπάρχουν φθηνότερες και ασφαλείς λύσεις, είναι προφανώς απαράδεκτη και πιθανώς ύποπτη».

Εξίσου επικριτικός, ο πρόεδρος της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης Φ. Κυρκίτσος: «Πρόκειται για λανθασμένη λύση, η οποία από πίσω της κρύβει την καύση των σκουπιδιών. Ο οικολογικός χώρος των ΜΚΟ και πολλοί άλλοι φορείς έχουν προτείνει αναλυτικό πράσινο σχέδιο, που βασίζεται στο τρίπτυχο Πρόληψη-Ανακύκλωση-Κομποστοποίηση, που είναι και περιβαλλοντικά αποδεκτό και πολύ οικονομικότερο. Ας τοποθετηθούν ξεκάθαρα όλοι οι αρμόδιοι ενόψει μάλιστα και των αυτοδιοικητικών εκλογών».

Τι είναι η βιοξήρανση

Κατά τη διαδικασία της βιολογικής ξήρανσης τα σκουπίδια μπαίνουν μέσα σε κλειστούς βιοαντιδραστήρες και απομακρύνεται η υγρασία τους. Βασικός σκοπός είναι η προεπεξεργασία τους για μετατροπή τους σε SRF (Στερεό Ανακτηθέν Καύσιμο). «Κύριος σκοπός της όλης επεξεργασίας (του συνδυασμού βιολογικής ξήρανσης των απορριμμάτων και καύσης του SRF) είναι η χρήση των απορριμμάτων ως καυσίμου για παραγωγή ενέργειας», διαβάζουμε σε εισήγηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Σπ. Δανέλλη. Συμπληρώνει μάλιστα πως αποτελεί «παγκόσμια πρωτοτυπία η προώθηση μονάδων βιολογικής ξήρανσης, των οποίων η παραγωγή SRF είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από την ποσότητα που μπορεί η αγορά (τσιμεντοβιομηχανία, πρωτογενής παραγωγή σιδήρου) να απορροφήσει. Καθίσταται άρα αυτονόητο πως η βιολογική ξήρανση αποτελεί τον προπομπό και αρχικό στάδιο επεξεργασίας των απορριμμάτων πριν την τροφοδοσία τους στη μονάδα καύσης».

•  Η άδεια του έργου (περιβαλλοντική αδειοδότηση) έχει λήξει τον Οκτώβριο του 2008 και δεν έχει ανανεωθεί.

•  Ο Υπουργός Πολιτισμού δεν έχει υπογράψει γιατί ο χώρος είναι κηρυγμένος ως:

α) Α΄ Ζώνη Προστασίας αρχαιολογικού χώρου Οβριοκάστρου (σε επαφή)
β) Τοπίο ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους, ιστορικός τόπος και αρχαιολογικός χώρος Λαυρεωτικής. Η έγκρισή του από τον Υπουργό Πολιτισμού απαιτεί απόφαση του ΚΑΣ.

•  Οι μελετητές του έργου απέκρυψαν τα παραπάνω στοιχεία καθώς και άλλα χαρακτηριστικά που αποτελούν κριτήρια αποκλεισμού σκοπίμως και κατ' εντολή. Για το λόγο αυτό έχει διαταχθεί προκαταρκτική έρευνα από την εισαγγελία Αθηνών για παράνομη χωροθέτηση ΧΥΤΑ σε αρχαιολογικό χώρο, που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΚΕΡΑΤΕΑΣ ΔΕ ΣΥΜΦΩΝΕΙ

•  Από το 1996 που εγγράφως ο ΕΣΔΚΝΑ υπόδειξε το χώρο εώς σήμερα, όσοι αποφάσισαν και σήμερα προωθούν το έργο (ΥΠΕΧΩΔΕ, ΥΠ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ, ΕΣΔΚΝΑ, Ε.Ε.Τ.Α.Α.) ουδέποτε ήλθαν σε επικοινωνία με την κοινωνία μας για διαβούλευση. Ήθελαν πάντα να επιβάλλουν τη γνώμη τους, χωρίς διάλογο.

•  Η κοινωνία της Κερατέας πέρα από τα νομικά επιχειρήματα, αρνείται τον ΧΥΤΑ, επειδή έχει επιβληθεί με τη βία, χωρίς διάλογο.

•  Έργα διαχείρησης απορριμάτων σε μια περιοχή όπως αυτή της Κερατέας, δεν υλοποιείται και δε λειτουργεί χωρίς κοινωνική συναίνεση. Αυτή δεν υπάρχει και ούτε πρόκειται να υπάρξει πλέον μετά από 13 χρόνια κοροϊδία.

•  Χρόνια τώρα ο ωμός εκβιασμός ότι " θα φέρουν τα σκουπίδια της Αττικής στην Κερατέα αλλά εάν δε τα δεχθείτε θα σας υποχρεώσουμε να διατηρείτε ανεξέλεγκτη χωματερή ", μας έχει εξοργίσει και έχει δυναμιτίσει το διάλογο. Όταν επιθυμείς να φέρεις απορρίματα όλης της Αττικής σ' αυτό τον τόπο, τον υποτιμάς όταν αρνείσαι να δεχτείς 20tn την ημέρα σε μια νόμιμη περιοχή που υποδέχεται σήμερα περίπου 6000tn την ημέρα και μάλιστα από περιοχές εκτός Αττικής.

Ιστορίες καθημερινής τρέλας...
Ξένη Μουχίμογλου
24.09.2010

Το Οβριόκαστρο, μια αρχαιολογική περιοχή στο βορειοδυτικό άκρο των λόφων της Λαυρεωτικής, πέντε περίπου χιλιόμετρα ανατολικά της Κερατέας, με ιστορία πλέον των 3000 ετών, πέφτει θύμα του ΧΥΤΑ που κατασκευάζεται στην περιοχή.

Στο Φεστιβάλ Μεσογειακού Κινηματογράφου στο Λαύριο, ο σκηνοθέτης Χρήστος Ακρίδας παρουσίασε το ντοκιμαντέρ του «Οβριόκαστρο», αποκαλύπτοντας την βαρβαρότητα των ΧΥΤΑ, με τα αρπακτικά πτηνά να πετούν ανάμεσα στον σκουπιδότοπο και τον καταγάλανο ουρανό.

Ο αρχαιολογικός χώρος Οβριόκαστρο του δήμου Κερατέας κηρύχθηκε ως Α ζώνη απολύτου προστασίας λόγω αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στις 29/12/ 1995 με υπογραφή του τότε υπουργού Πολιτισμού Θάνου Μικρούτσικου και την ίδια ακριβώς μέρα (!) στις 29/12/1995 με έγγραφο του Ενιαίου Συνδέσμου Δήμων και Κοινοτήτων Αττικής (ΕΣΚΔΝΑ) υποδεικνύεται ως χώρος για ίδρυση ΧΥΤΑ.

Και για να επιβεβαιωθεί το αλλοπρόσαλλο του ελληνικού δημοσίου, στη συνέχεια με δύο έγγραφα του υπουργείου Πολιτισμού το 1996 και το 1997 απαγορεύεται η ίδρυση ΧΥΤΑ σ’ αυτόν το χώρο, ενώ με νέο έγγραφο το οποίο υπογράφει ο ίδιος προϊστάμενος το 2003 επιτρέπεται!

Εν τω μεταξύ, εκκρεμούν δύο προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας για την ανανέωση της έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων που δόθηκε τον Ιούλιο του 2009 καθώς και για απαλλοτριώσεις γύρω από την περιοχή, ενώ παράλληλα η Ευρωπαϊκή Ένωση μας επιβάλλει πρόστιμα για χρήματα που έχουμε εισπράξει για τη δημιουργία ΧΥΤΑ σε διάφορες περιοχές, όπως στο Γραμματικό και αλλού, τα οποία δεν έχουμε αξιοποιήσει.

Για τη συγκεκριμένη περιοχή, στην Κερατέα, ο δήμαρχος κ. Ιατρού συναντήθηκε με τον Γενικό Διευθυντή Περιφερειακής Ανάπτυξης της Ε.Ε. και αρμόδιο για την παρακολούθηση των έργων Διαχείρησης Απορριμμάτων στη χώρα μας κ. Poncet τον οποίο ρώτησε, γιατί ενώ εκκρεμούν τόσες δικαστικές αποφάσεις, η Ε.Ε. δεν αποδευσμεύει από τη χρηματοδότηση των έργων του Περιφερειακού Σχεδιασμού τη χωροθέτηση στην Κερατέα.

Aλήθειες και Ψέματα

Η απάντηση που πήρε ο δήμαρχος από τον κ. Poncet ήταν όντως αφοπλιστική: Οτι δηλαδή, τα έργα για τους ΧΥΤΑ είναι ούτως ή άλλως ξεχωριστά και δεν είναι απαραίτητο για να προχωρήσει το ένα να υλοποιηθεί και το άλλο. Επίσης, διευκρίνισε, ότι εάν σταματήσει το έργο στην Κερατέα θα σταματήσει αποκλειστικά και μόνο η χρηματοδότηση του συγκεκριμένου έργου και όχι του συνόλου του Περιφερειακού Σχεδιασμού. Και τέλος, πρόσθεσε, ότι η Ε.Ε. θεωρεί εσωτερικό μας ζήτημα τη διαφύλαξη των ιστορικών και αρχαιολογικών μας μνημείων.

Εδώ έγκειται και το ψέμα των διαδοχικών κυβερνήσεων σύμφωνα με το οποίο εάν δεν γίνει ΧΥΤΑ και στο Οβριόκαστρο θα χαθεί το σύνολο της χρηματοδότησης του Περιφερειακού Σχεδιασμού με την κυβέρνηση να είναι υπόλογη στην Ε.Ε.

Toν ταύρο από τα κέρατα

H κ. Χριστίνα Θεοχάρη, περιβαλλοντολόγος-Πολιτικός Μηχανικός, μεταξύ άλλων, γράφει: «Η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις βιώνουν απαράδεκτες καταστάσεις σε σχέση με τη διαχείριση των απορριμμάτων και την καθαριότητα. Η εξάλειψη των χωματερών είναι η άμεση προτεραιότητα, καθώς είναι παραλογισμός να πληρώνουμε πρόστιμα τη στιγμή που περικόπτονται μισθοί και συντάξεις. Οι νέοι τοπικοί άρχοντες, στην αρμοδιότητα των οποίων βρίσκεται η διαχείριση, πρέπει να πιάσουν τον ταύρο από τα κέρατα…»